Nhằm chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, Sở Tư pháp Hà Nội đã biên soạn tài liệu “Tìm hiểu một số quy định về chính quyền địa phương”.
Tài liệu cung cấp những cập nhật mới nhất từ Nghị quyết số 203/2025/QH15 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, giúp cán bộ, giáo viên và nhân viên ngành Giáo dục nắm vững tổ chức bộ máy, chức năng của HĐND, UBND và tiêu chuẩn đại biểu để thực hiện tốt quyền làm chủ của Nhân dân.
Tài liệu tuyên truyền tập trung vào các nhóm nội dung trọng tâm sau đây:
Quy định về các đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền:
Theo các quy định mới có hiệu lực từ tháng 6/2025, đơn vị hành chính của Việt Nam được tổ chức thành 02 cấp: cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương) và cấp xã (xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh). Chính quyền địa phương được tổ chức ở các đơn vị hành chính này, bao gồm HĐND và UBND phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị hoặc hải đảo.
Chức năng và nhiệm vụ của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân
HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của Nhân dân, do Nhân dân địa phương bầu ra. HĐND quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương và giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật tại địa bàn.
UBND là cơ quan chấp hành của HĐND, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm tổ chức thi hành Hiến pháp và pháp luật ở địa phương; tổ chức thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân và thực hiện các nhiệm vụ do cơ quan nhà nước cấp trên giao.
Cơ cấu tổ chức chính quyền tại thành phố Hà Nội
HĐND thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2026-2031 được bầu 125 đại biểu.
Cơ cấu tổ chức bao gồm Thường trực HĐND, các Tổ đại biểu và các Ban chuyên trách. Tại Hà Nội, HĐND Thành phố thành lập 05 Ban: Pháp chế, Kinh tế - Ngân sách, Văn hóa - Xã hội, Đô thị và Ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường.
Tiêu chuẩn đối với đại biểu Hội đồng nhân dân
Để đảm bảo chất lượng bộ máy dân cử, đại biểu HĐND phải đáp ứng các tiêu chuẩn: chỉ có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam; trung thành với Tổ quốc, Nhân dân và Hiến pháp; có phẩm chất đạo đức tốt, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, gương mẫu chấp hành pháp luật; có trình độ học vấn, chuyên môn, đủ năng lực, sức khỏe và uy tín để thực hiện nhiệm vụ.
Nguyên tắc hoạt động của chính quyền địa phương
Chính quyền địa phương hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ. HĐND và UBND đều làm việc theo chế độ tập thể và quyết định theo đa số, đồng thời đề cao thẩm quyền và trách nhiệm của Chủ tịch UBND. Bộ máy được tổ chức theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.
Việc tìm hiểu, nắm vững các quy định về chính quyền địa phương là cơ sở quan trọng để mỗi cán bộ, nhà giáo và người học thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ công dân, tham gia bầu cử một cách tự giác, trách nhiệm và đúng pháp luật.
Chi tiết tài liệu xin mời xem tại tệp đính kèm./.